Aziatische neushoornkever

De Aziatische neushoornkever (Oryctes rhinoceros) is een broertje van de Europese neushoornkever (Oryctes nasicornis). De Aziatische versie blijkt een toenemend gevaar te vormen voor kokospalmen, oliepalmen en andere palmen. Sinds 1964 breidt hij voortdurend zijn domein uit en is al in enkele landen in Zuidoost-Azië en op diverse eilandnaties in de Stille Zuidzee aangetroffen. In 2013 bleek hij op Hawaï voor te komen en heeft hij, carthografisch gezien, de Verenigde Staten bereikt.
De larven beschadigen de teelt niet omdat ze gedijen op dood hout en ander organisch materiaal. De volwassen kever doodt de palmen (voornamelijk jonge, net geplante exemplaren) omdat ze de top wegvreten. Zonder top immers geen groei.

Natuurlijk is het gesleep met onbehandeld materiaal de oorzaak van de verspreiding van de Aziatische neushoornkever. Zijn komst op Hawaï wordt toegeschreven aan luchtvracht, omdat de eerste meldingen nabij het vliegveld waren.

Het zijn vooral landen als Samoa, Guam en de Solomon Islands waar de vraatzucht van deze kever de grootste impact heeft. De locale economie drijft op kokosnoten en de bevolking kan echt niet zonder.

Bovendien vrezen deskundigen dat, wanneer de kokospalmen 'op' zijn, de Aziatische neushoornkever zal overstappen naar bananen en ananas. Als dát zou gebeuren is de ramp compleet en zal een hongersnood op die exotische vakantiebestemmingen het gevolg kunnen zijn.

Wat moet je doen om die kever te bestrijden, is de vraag. Het belangrijkste is om de verspreiding tegen te gaan door al het plantmateriaal, machines, verpakkingsmateriaal schoon te krijgen voordat er mee over de aardbol gesleept gaat worden. Handmatig zoeken naar kevers en larven is de tweede stap. Verder denkt men aan feromonen om de Aziatische neushoornkever weg te lokken plus het inzetten van een schimmel met de naam Metarhizium majus. Die schimmel hoopt men in de toekomst te kunnen gebruiken als 'myco-insecticide' tegen keverplagen[1].

Vergeet niet, mijn kokosolievrienden, minder kokospalmen betekent ook een prijsexplosie voor kokosvet.

[1] Liao et al: Metarhizium robertsii produces an extracellular invertase (MrINV) that plays a pivotal role in rhizospheric interactions and root colonization in PloS One - 2013

Vervuilde gojibessen

Driekwart van de gojibessen bleek in 2016 resten van bestrijdingsmiddelen te bevatten. Veel van de monsters bevatten meerdere soorten landbouwgif, tot wel 21 verschillende stoffen per monster. Bij 7 op de 10 gojibessen werden in 2016 de wettelijke toegestane hoeveelheden bestrijdingsmiddelen overschreden. Er komen overschrijdingen van wel 55 keer de wettelijk toegestane hoeveelheid landbouwgif op voor. Een deel van de aangetroffen middelen is voor gebruik in de EU zelfs verboden vanwege gezondheidsrisico’s.

De vervuiling met het bestrijdingsmiddel carbofuran, dat door EFSA wordt aangemerkt als "zeer giftig” met een "gevaar voor zeer ernstige, onomkeerbare effecten”, was in twee gevallen zo hoog dat er sprake was van een mogelijk acuut gezondheidsrisico voor zowel baby’s als jonge kinderen. Dit middel werd in totaal 10 keer aangetroffen.

Hoewel Foodwatch claimt dat carbofuran een verboden bestrijdingsmiddel is, is dit beslist niet het geval. De EFSA heeft hier voor gojibessen (binnen de categorie 'Other small fruit & berries') een limiet van 0,01 mg/kg vastgesteld.
Foodwatch wil dat de vervuilde bessen meteen uit de schappen worden gehaald. Supermarkten, speciaalzaken, groothandels en andere bedrijven die gojibessen verkopen of verhandelen zouden hun producten veel beter laten onderzoeken en moeten bij normoverschrijdingen direct de verkoop stoppen.”

De bevindingen van Foodwatch hebben tot veel verbazing geleid bij experts, die niet alleen schrikken van carbofuran, maar ook van propargiet, carbosulfan en endosulfan - allemaal stoffen waarvan de normen zijn overschreden. "Ik heb dit soort overschrijdingen nog niet eerder gezien en wat ik schokkend vind is dat deze producten op de markt gehouden zijn", zegt toxicoloog Martin van den Berg.

Dat de maximale waarden overschreven zijn wil ik wel geloven, maar Foodwatch moet het verhaal wel eerlijk vertellen. Als je gelijk hebt hoeft je niet te jokken. Toch?

Het hele onderzoek van Foodwatch is hier als pdf te lezen.

(Keltisch) Zeezout met Plastic

Er bestaat een groep mensen die geloven dat 'speciale' zouten als Himalayazouten en (Keltisch) zeezout veel gezonder is dan gewoon keukenzout vanwege de veelheid aan mineralen. Nu had ik hier de gezondheidsclaims van het roze Himalayazout al naar het land der fabelen verwezen, maar (Keltisch) zeezout ontsnapte even aan mijn aandacht.

Wauwelsite VoedZo meldt hier "Keltisch zeezout is grijs en rijk aan mineralen en spoorelementen [sic]. Het bestaat voor 90% uit natrium, dus de overige 10% bevat deze voedingsstoffen." 
Die korte twee zinnetjes staan al bol van de onzin: Keltisch zeezout is vochtig en genoemde 10% bestaat dus niet uit 'voedingsstoffen', maar voor het allergrootste deel uit water. Verder zijn mineralen en sporenelementen geen voedingsstoffen. En nee, het bestaat niet uit natrium, maar uit natriumchloride (NaCl), wat de chemische term voor zout is, zoals iedereen weet die een beetje heeft opgelet op school.


 De mensheid produceert veel te veel plastic afval en een groot deel van dat afval wordt achteloos in zee gedumpt. Waar je ook op vacantie gaat, overal ontdek je dat het strand vervuild is met aangespoelde plastic flessen. Het duurt misschien wel honderd jaar voordat dat plastic is afgebroken. Het grote probleem is echter dat plastic niet via biodegradatie kan worden afgebroken, maar slechts door fotodegradatie: door de inwerking van zonlicht valt plastic in steeds kleinere deeltjes uiteen. Die kleine deeltjes kunnen vervolgens weer in de voedselketen worden opgenomen.

Onderzoek heeft nu uitgewezen dat zeezout een bron is van microbeads ofwel minime bolletjes plastic. Deze piepkleine stukjes plastic werden aangetroffen in zeezout dat over de hele wereld werd gewonnen.

In China werd voor het eerst onderzocht of er plastic kon worden aangetroffen in 15 verschillende zoutproducten die men in de supermarkt had gekocht. Wat bleek? In zeezout zaten 550 tot 681 deeltjes per kilo zeezout[1].
Polypropyleen (PP) en polyethyleen (PE) komen, zoals verwacht het meeste voor in zeezout. Een kwart van de deeltjes konden bovendien worden geïdentificeerd als giftige pigmenten, zoals phthalocyanine, chromate yellow en hostaperm blue. Dat zijn precies de pigmenten die men gebruikt om flestic flessen te kleuren[2]. Ook niet iets dat je in je lichaam zou willen krijgen.

Professor Sherri Mason onderzocht 12 soorten Amerikaans zeezout en de meesten daarvan bevatten plastic. Ze schat dat consumenten van zeezout jaarlijks gemiddeld meer dan 660 deeltjes plastic binnen krijgen.

Met andere woorden: iedereen die nog steeds gelooft dat (Keltisch) zeezout zo gezond is, moet zijn of haar hoofd eens goed laten nakijken.

[1] Yang et al: Microplastic Pollution in Table Salts from China in Journal of Environmental Science and Technology - 2015
[2] Karami et al: The presence of microplastics in commercial salts from different countries in Scientic Reports - 2017

Kokosolie bevat nog meer slechte vetten dan spekvet

[Bron: Volkskrant - Geschreven door Loethe Olthuis]
Kokosolie, dat is toch heel gezond?
Nee dus, wat voedingsgoeroes of fitgirls ook verkondigen. Kokosolie is veel minder gezond dan bijvoorbeeld olijf- of zonnebloemolie, die vooral prima onverzadigde vetten bevatten. Daarentegen zit er in kokosolie juist vooral ongezond, verzadigd vet: veel meer dan in roomboter, of zelfs in spekvet.

Maar waarom wordt er dan gezegd dat het gezond is?
Hippe eetmeisjes en zelfbenoemde goeroes praten elkaar allemaal na, zonder uit te zoeken of hun beweringen kloppen. Zo zou vooral het verzadigde vetzuur laurinezuur in kokosolie gezonde, antiseptische eigenschappen hebben, het immuunsysteem ondersteunen en helpen om gewicht te verliezen. Helaas: hier is geen enkel wetenschappelijk bewijs voor. Wat wel onomstotelijk is bewezen: verzadigd vet verhoogt je slechte cholesterol en vergroot daardoor het risico op hart- en vaatziekten. Ook laurinezuur.

Hoe weet je nou wat verzadigd vet is en wat onverzadigd?
Simpel. Onverzadigde vetten zijn bij kamertemperatuur (tussen de 18 en 20 graden) vloeibaar, zoals de meeste plantaardige oliesoorten. Verzadigde vetten zijn stevig bij kamertemperatuur. De naam is misleidend: kokosolie wordt pas boven zo'n 30 graden vloeibaar en is hier dus vrijwel altijd 'kokosvet'. Ook in vloeibare vorm is het nog steeds ongezond, verzadigd vet.

Is kokosolie beter voor het milieu dan palmolie?
Palmolie wordt geperst uit de vruchten en zaden van de oliepalm, een heel andere boom dan de kokospalm. Voor palmolie, die meestal uit Maleisië en Indonesië komt, wordt heel veel bos gekapt. Bij kokosolie, uit de Filipijnen en India, speelt dat (nog) niet. Maar er is wel een ander probleem.

Wat dan?
De kokosnoten voor kokosolie worden geteeld door miljoenen kleine boeren die een schijntje voor hun noten krijgen. Ze zijn straatarm. Intussen verdienen de tussenhandel en de olieproducenten prima: door de gezondheidshype is de vraag naar kokosolie enorm gestegen. Bovendien wordt kokosolie in steeds meer voedingsmiddelen verwerkt.

Waarin bijvoorbeeld?
Snoep. Koek. Chocolade. Babyvoeding. IJs. Instantkoffie. Toetjes. Enzovoorts.

Is daar niks aan te doen?
Onder andere Fairfood is bezig om 'eerlijke' kokosnoten naar Nederland te halen, maar dat is nog maar een heel klein initiatief.

Is er iets positiefs over kokosolie te zeggen?
Het is best handig om koekjes mee te bakken, omdat het bij afkoeling stevig wordt. Maar dan kun je ook roomboter gebruiken: lekkerder en een stuk goedkoper.

Oordeel: (nul sterren)

Ongezonde 'gezonde' glutenvrije producten

Wie glutenintolerant is, moet een glutenvrij dieet volgen. Gluten (van het Engelse woord glue 'lijm') is een eiwit dat van nature voorkomt in tarwe (waaronder spelt), rogge en gerst (gort). Gluten zit ook in producten die van deze granen zijn gemaakt. Daarom moeten deze granen door hen vermeden worden.
Uit een steekproef van de Consumentenbond blijkt dat de onderzochte glutenvrije varianten meer vet, suiker en/of zout bevatten en minder vezels dan vergelijkbare producten met gluten.

De Consumentenbond vergeleek de ingrediëntenlijst van vijf A-merk producten met de glutenvrije variant. Glutenvrij knäckebröd van Wasa bevat zes keer zoveel verzadigd vet en twee keer zoveel zout als de volkoren variant. Ook de Koopmans glutenvrije pannenkoekenmix is twee keer zo zout als de 6-granen pannenkoekenmix. En Peijnenburg glutenvrij bevat per 100 gram 30 kilocalorieën meer dan de ‘gewone’ Peijnenburg ontbijtkoek.

Minder vezels
Door het gebruik van andere producten dan meel, bevatten nagenoeg alle onderzochte glutenvrije producten ook minder vezels dan de tegenhangers met gluten. Zo bevat de glutenvrije Koopmans pannenkoekenmix zeven keer minder vezels dan de 6-granenmix en zit in de Wasa glutenvrije crackers maar een derde van de vezels vergeleken met de volkoren versie. De Consumentenbond raadt consumenten aan om goed naar de voedingswaarde te kijken van de glutenvrije versies.

Veel duurder
De onderzochte glutenvrije producten zijn niet alleen ongezonder dan de gewone variant van hetzelfde merk, vaak zijn ze ook nog eens een stuk duurder. De glutenvrije stroopwafels van Albert Heijn bijvoorbeeld zijn omgerekend 37 cent per stuk, terwijl de gewone stroopwafels 11 cent kosten. En ook de glutenvrije Wasa Gluten – och laktosfritt kost drie keer zoveel als de reguliere uitvoering.

Nu kun je het de producenten niet kwalijk nemen dat hun glutenvrije producten een stuk duurder zijn dan hun reguliere varianten. Voor iedere productierun moeten de machines superschoon worden gemaakt om contaminatie met gluten te voorkomen.

Glutenvrij eten is in veruit de meeste gevallen een 'geloof' en een volstrekt nutteloze manier om jezelf gezond te houden. De Consumentenbond noemt glutenvrij dan ook hip!

Bron: Consumentenbond

Rode rijst: de bijwerkingen

Hier schreef ik al over rode rijst dat bij een wetenschappelijk onderzoek 'twaalf soorten rode rijstproducten tegen het licht (werden) gehouden. Het bleek dat het gehalte aan Monacoline K behoorlijk kon variëren. Da's erg vervelend omdat je dan nooit zeker weet of je de dagelijkse dosis statines wel binnenkrijgt'.

Nu blijkt ook nog dat het ongecontroleerd consumeren van (supplementen met) rode rijst om je cholesterol in toom te houden dezelfde bijwerkingen oplevert als het slikken van reguliere geneesmiddelen.
Bijwerkingencentrum Lareb ziet namelijk een toename van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. Consumenten zijn, volgens Lareb, onvoldoende op de hoogte van de mogelijke gevaren van deze supplementen. Rode gist rijst is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat ontstaat door fermentatie van rijst. Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd. Andere naam voor Monacoline K is lovastatine. Deze stof is verkrijgbaar als geneesmiddel in een groot aantal landen, maar niet in Nederland. Statines werken cholesterolverlagend. In Nederland wordt rode gist rijst verkocht als voedingssupplement. Het wordt aanbevolen voor 'de instandhouding van normale cholesterolgehalte in het bloed' en als alternatief voor mensen die geen statines willen innemen of ze niet verdragen.

Om het gewenste effect te bereiken wordt een dagelijkse inname van 10 milligram Monacoline K aanbevolen. Supplementen op basis van gefermenteerde rode rijst zijn echter niet gestandaardiseerd. De hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten kan variëren. Bovendien kunnen deze producten door het gistingsproces ook de giftige stof citrinine bevatten.

Bijwerkingencentrum Lareb ontving tot nu toe 16 meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst. De klachten komen overeen met de bijwerkingen van statines. Spierpijn, maag- en darmklachten staan op de voorgrond. Maar ook ernstige klachten, zoals spierafbraak, alvleesklierontsteking en ontregeling van de stollingstijd zijn gemeld. Lareb heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Inspectie voor Volksgezondheid geïnformeerd over de ontvangen meldingen.
Zo krijg je van mij een gratis gezondheidsadvies: geloof nooit de sites die je dit soort producten proberen te verkopen. Het is vooral eigenbelang om de negatieve aspecten van rode rijst (of kokosolie) onderbelicht te laten.

Hoe (on)gezond zijn smoothies

Op iedere site, die zich met gezond leven en gezond eten bezig houdt worden smooties aanbevolen. Smoothies zijn supergezond, zo wordt gezegd en een site als Smoothie Smuller claimt dat smoothies helpen om overtollige kilo’s en buikvet te verbranden, on je eetlust op een natuurlijke manier terug te dringen, om je gezondheid een boost te geven en om het verouderingsproces te vertragen.
Uiteraard worden groene smoothies met – vooral – spinazie of boerenkool gezien als nog gezonder, al komt dat vooral omdat die trend uit Amerika is overgewaaid en niet omdat men zelf onderzoek heeft verricht. Veel dames zien met groene smoothies de mogelijkheid om een maaltijd over te slaan: stop snel wat rauwe groentes met wat fruit in de blender en je lichaam krijgt alle voedingsstoffen, vitamines en mineralen die het dagelijks nodig heeft.

Gezond en gemakkelijk. Wat wil een mens nog meer? Ik denk dat gezond verstand ontbreekt in deze hype, want zo gezond blijken smoothie niet te zijn. Uit onderzoek blijkt dat smoothies gemiddeld zelfs meer suiker bevatten dan 100% vruchtensap (13.0 tegen 10.7 gr/100ml)[1].

Er bestaat onderzoek dat aantoont dat, als je een bepaalde hoeveelheid energie als een vloeistof consumeert (een smoothie) in plaats van precies dezelfde hoeveelheid energie als vast voedsel (een complete maaltijd), je uiteindelijk meer calorieën gaat eten. De reden daarvan is dat de vloeibare energie je eetlust niet zoveel remt als vast voedsel[2].

Bovendien verander je met het drinken smoothies de snelheid en het effect van de vertering van de voedingsstoffen behoorlijk. Er bestaat onderzoek dat gekeken heeft naar het effect van normale rijst en gepureerde rijst op de spijsvertering. Het blijkt dat je lichaam daarop reageert met een scherpere en snellere piek in je bloedsuikergehalte[3]. Je verteert je smoothie dus sneller dan 'normaal' voedsel, waardoor je weer sneller behoefte krijgt aan eten.

Tenslotte wordt, om de smaak van die rauwe groenten wat smakelijker te maken, vaak fruit toegevoegd aan je smoothie. Smoothie Smuller schrijft hier: 'Maar deze bittere smaak (van spinazie) valt gemakkelijk te maskeren met zoet smakend fruit'. De energiedichtheid van fruit is vele malen hoger dan die van de groenten, waardoor ook deze 'gezonde' smoothies veel te veel suiker bevatten.

Waarmee bewezen is dat smoothies nauwelijks gezond te noemen zijn. Het is een hype en mensen laten zich weer gedachtenloos meeslepen.

[1] Boulton et al: How much sugar is hidden in drinks marketed to children? A survey of fruit juices, juice drinks and smoothies in British Medical Journal - 2016
[2] Mourao et al: Effects of food form on appetite and energy intake in lean and obese young adults in International Journal of Obesity – 2007
[3] Crapo, Henry: Postprandial metabolic responses to the influence of food form in American Journal of Clinical Nutrition – 1988

Weg met die E-nummers?

Veel fabrikanten kiezen voor een 'clean label'-strategie en investeren in het verstoppen of vervangen van op zichzelf gezonde ingrediënten zoals de E-nummers. Totaal nutteloos en zonde van het geld, vindt microbioloog en NRC-columnist Rosanne Hertzberger. "De producenten kunnen zich beter kunt storten op suiker-, vet- en zoutreductie. Dat lijkt mij een stuk nuttiger."

Ergens is het misgegaan. Het maatschappelijke debat over voedsel wordt momenteel beheerst door foodbloggers, zelfbenoemde healthcoaches en foodies die geen of weinig meer vertrouwen lijken te hebben in wat de voedingsmiddelenindustrie hen voorschotelt. Alles wat riekt naar wetenschap lijkt bij voorbaat verdacht. E-nummers, conserveermiddelen en bewerkte voedingsmiddelen zitten bij een groeiende groep consumenten sowieso in het verdomhoekje. Techno- en chemofobie noemt Hertzberger dat. In haar boek 'Ode aan E-nummers' stelt ze dat er niets mis is met de technologie in voeding en kunstmatige toevoegingen. Een verhaal dat een groot deel van de industrie beaamt, maar niet meer uitgelegd krijgt.


Clean label verdringt goede bestaande alternatieven
Veel innovatiebudget lijkt te gaan zitten in clean label terwijl er al zoveel mooie bestaande alternatieven zijn. Maar omdat die een E-nummer hebben, kunnen ze niet meer. "Ik denk dat de industrie het zichzelf onnodig moeilijk maakt om bijvoorbeeld zout, vet en suiker te reduceren. De beste suikervervangers kun je als fabrikant nu ineens niet meer gebruiken omdat ze niet bij de clean label-gedachte horen", zegt Hertzberger. "Ik ken productontwikkelaars die zeggen 'laat me dan een heel klein snufje mononatriumglutamaat (E621) bij het product doen, dan kan ik in een klap 30% zout reduceren.' Dan vraag ik me of waarom we daar zo moeilijk over doen."

Voedingsmiddelentechnologen in spagaat
De meeste voedingsmiddelentechnologen in de industrie zijn het met haar stelling eens dat er niets mis is met E-nummers. Die hebben het dan ook zwaar, denkt Hertberger. "Moet je je eens voorstellen hoe het is om op zo'n R&D-afdeling te werken. Dan werk je met je goede opleiding en al je wetenschappelijke kennis aan iets wat geen enkel nut heeft, zoals het verstoppen of vervangen van op zichzelf gezonde ingrediënten zoals de E-nummers. Terwijl je je beter kunt storten op suiker-, vet- en zoutreductie."

Meer trots en openheid
Hertberger pleit voor meer trots en openheid bij fabrikanten. "Ik zou het heel mooi vinden als fabrikanten aan consumenten veel meer vertellen over de mooie dingen waar ze mee bezig zijn achter de schermen. Waarom ze bepaalde receptuurkeuzes maken bijvoorbeeld. Laat ze maar over de dilemma's praten op social media. Maar de standaardcultuur is nu don't share. En dat begint wel een keer te wringen."

Weston Price: tandarts

Weston Price (1870-1948) wordt door vele voorstanders van de vermeende gezondheidsvoordelen van kokosolie aangehaald als bron of goeroe. Weston Price was een tandarts die in zijn tijd vooral bekend was vanwege diens theorieën betreffende de relatie tussen voeding, de gezondheid van het gebit en de gezondheid van je lichaam. Een slecht gebit betekende dat je ook kon lijden aan allerhande lichamelijke kwalen. In theorie is dat uiteraard waar, maar de medische wetenschap heeft natuurlijk niet stilgestaan en voor vele ziektebeelden zijn doelmatige therapieën ontwikkeld.
Dat laatste is echter niet besteed aan de gelovigen die de kennis van Weston Price volledig uit zijn verband weten te rukken. Daarom krijg je dus uitingen als op ergomax.nl:

De, door velen, gewaardeerde en gerespecteerde Dr. Weston Price was in de jaren 30 van de vorige eeuw gefascineerd door de gezondheid van traditionele culturen. Na het bezoeken en bestuderen van verschillende volkeren over de hele wereld werd zijn werk gebundeld in het boek 'Nutrition and Physical Degeneration'. Eén van de opmerkzame observaties was dat kokosolie bij veel volkeren op de Zuid Pacifische Eilanden een groot deel van het dieet betrof. Deze bewoners waren robust gebouwd, atletisch en erg gezond.

Het boek 'Nutrition and Physical Degeneration' is hier gratis te lezen.

We gaan maar eens even kijken of de claim dat 'kokosolie bij veel volkeren op de Zuid Pacifische Eilanden een groot deel van het dieet betrof. Deze bewoners waren robust gebouwd, atletisch en erg gezond' op enige waarheid berust.

Als eerste gaan we de levensverwachting van landen eens met elkaar vergelijken (bron): Nederland staat op de 14de plaats met een gemiddelde eindleeftijd van 81.9. Griekenland, waar men veel olijfolie consumeert, staat op de 24ste plaats (81.0 jaar). Dan duiken we naar beneden om wat landen in de zuidelijke Stille Oceaan te vinden. De eerste is Vanuatu (100ste plaats – 72 jaar)), gevolgd door Micronesië (116de plaats – 69.4 jaar) en de Solomon Islands (118de plaats – 69.2 jaar). Je wordt dus niet heel oud als je veel kokosolie consumeert.

Vervolgens kijken we of deze mensen nog steeds atletisch van gestalte zijn: Het blijkt dat de top van de Wereldgezondheidsorganisatie over het voorkomen van obesitas wordt aangevoerd door zeven landen uit de zuidelijke Stille Oceaan (bron). Anderen volgen kort op die kopgroep, waaronder , Kiribati (9de plaats), Tuvalu (10de plaats) en Micronesië (12de plaats).
Als het consumeren van kokosolie zo gezond zou zijn, waarom zouden mensen die het dagelijks doen, het allerdikst zijn en een behoorlijk stuk korter leven dan - zeg - wij Nederlanders? Het lijkt mij een bewijs van het omgekeerde: kokosolie is ongezond.

O wacht. Het is eigenlijk onze schuld dat die mensen dikgeworden zijn[1][2].

[1] Ulijaszek: Increasing body size among adult cook islanders between 1966 and 1996 in Annals of Human Biology - 2001 
[2] McLennan, Ulijaszek: Obesity emergence in the Pacific islands: why understanding colonial history and social change is important in Public Health Nutrition - 2015

Meer onzin over kokosolie

Tegenwoordig is het internet dé bron van informatie voor mensen die zelf niet genoeg nadenken. Kokosolie is daarvan een perfect voorbeeld. Hoewel vele wetenschappelijke onderzoeken bewezen hebben dat kokosolie een stuk ongezonder is dan olijfolie of zonnebloemolie, geloven veel gemakkelijk beïnvloedbare mensen het tegendeel.

In Griekenland gebruikt men al sinds mensenheugenis jaarlijks vele liters olijfolie per persoon om de dagelijkse maaltijden te bereiden. Ze bakken en braden hun hele leven in olijfolie. Tegelijkertijd behalen mensen in dat land vaak een respectabele leeftijd en doen dat in goede gezondheid met weinig kwaaltjes die we hier aan ouderdom wijten. Dát lijkt me toch een bewijs dat olijfolie behoorlijk wat gezondheidsvoordelen moet bezitten.
[Bron: HappyHealthy]
De website HappyHealthy van Oscar Helm (hij heet eigenlijk Oscar Helmstäter, maar weet dat zijn lezerspubliek niet al te slim is en heeft zijn naam daarom maar ingekort) staat ook weer boordevol onzin. Aan de storende taalfouten te zien heeft hij maar weinig vooropleiding gehad, maar hij koketteert wel met zijn onzinopleiding voor orthomoleculair voedings- en suppletieadviseur.

Zo ook zijn artikel over de 10 bewezen gezondheidsvoordelen van kokosolie. Dat artikel is gewoon overgeschreven van andere websites die in hetzelfde troebele water vissen. Ietwat aangepast om niet van plagiaat beschuldigd te worden, maar meer niet.

Helm meent ook dat de verzadigde vetzuren in kokosolie goed door de darmen worden geabsorbeerd. Via het bloed gaan deze vetzuren, zo claimt Helm, rechtstreeks naar de lever en worden daar net zo snel als suikers omgezet in energie!
[Bron: HappyHealthy]

Iedereen die op school een beetje heeft opgelet, weet dat vetzuren naar de menselijke cel getransporteerd worden om als brandstof te dienen voor, onder andere, spiercontractie en algemeen metabolisme. Wat overblijft is CO2 en water.

Helm schut gewoon dus maar wat onzin uit zijn mouw en noemt dat onderzoek.

De (on)werkzaamheid van quenepa

In Amerika is de waanwereld van de onbewezen voordelen van zogenaamde superfoods nog groter dan hier. Sites als NaturalNews benoemen een onbekende fruitsoort als een superfood en verzinnen daar wat positieve effecten bij. Dat zo'n fruitsoort nauwelijks te verkrijgen is in de plaatselijke supermarkt doet niet ter zake. Er wordt slechts een podium gecreëerd voor mensen die 'believe in the healing power of nature'.
[Fruit, pulp en pit]
Een perfect voorbeeld is quenepa (Melicoccus bijugatus), een fruitsoort die inheems is in Zuid-Amerika. Dit fruit staat ook bekend als de Spanish lime. De quenepa is echter familie van exotische vruchten als lychees. Op NaturalNews worden achteloos 17 gezondheidsvoordelen van deze vrucht uit de mouw geschut.

Gelukkig, zo zou je denken, hebben we hier niet van die onnozele dwazen die in de onbewezen kracht van een onbekende vrucht geloven. Maar jawel, die bestaan dus wel. De site gezondheidsadviseur.nl neemt klakkeloos de artikelen van NaturalNews over en plaatst ze gedachteloos op hun site met suggestieve titels als 'quenepa fruit tegen slapeloosheid'.

Dat leek me een interessante claim om eens nader te onderzoeken. Werkt quenepa écht tegen slapeloosheid?

Er zijn in totaal drie wetenschappelijke onderzoeken verricht naar quenepa[1][2][3]. Drie. Volgens die onderzoeken wordt quenepa toegepast in de volksgeneeskunst voor een veelheid van zaken, waaronder diarree, inwendige parasieten, astma en hoge bloeddruk. Maar slapeloosheid wordt nergens vermeld.

Volgens NaturalNews en degezondheidsadviseur.nl is quenepa rijk aan tryptofaan, dat de aanmaak van melatonine stimuleert. Dat L-tryptofaan werkt tegen slapeloosheid is waar[4]. In geen van de gemelde onderzoeken wordt echter gemeld dat quenepa tryptofaan bevat.

Ik heb even de onderzoekster gemaild die bij alle drie de onderzoeken betrokken was. Lori Byström antwoordde dat ook zij die dwaze claims had gelezen, maar ze had toch echt geen tryptofaan kunnen aantreffen in de quenepa. Wat ze wél had aangetroffen waren saponinen. Die zijn in wat grotere hoeveelheden giftig voor rode bloedcellen.

De mensen achter degezondheidsadviseur.nl wensten niet op mijn vragen te reageren.

[1] Bystrom et al: Characterization of phenolics by LC-UV/vis, LC-MS/MS and sugars by GC in Melicoccus bijugatus Jacq. 'Montgomery' fruits in Food Chemistry - 2008
[2] Bystrom et al: Phenolics, sugars, antimicrobial and free-radical-scavenging activities of Melicoccus bijugatus Jacq. fruits from the Dominican Republic and Florida in Plant Foods for Human Nutrition - 2009
[3] Bystrom: The potential health effects of Melicoccus bijugatus Jacq. fruits: phytochemical, chemotaxonomic and ethnobotanical investigations in Fitoterapia - 2012
[4] Schneider-Helmert, Spinweber: Evaluation of L-tryptophan for treatment of insomnia: a review in Psychopharmacology - 1986

Kookprogramma's stimuleren afzet kokosnoten

Joko Impex is al jaren actief in de kokosnotenimport. De import van kokosnoten is bij Joko Impex momenteel beperkt tot aanvoer vanuit Ivoorkust. "Sri Lanka heeft een dermate hoge exporttaks dat de prijs te hoog is voor de Europese markt. Wij zijn volop bezig met andere oorsprongslanden, maar tot op heden niet geslaagd om daar de juiste kwaliteit te vinden", vertelt Hans van der Kooij.
"Vanuit Ivoorkust krijgen we wekelijkse aankomsten, waaronder ook een deel bio-kokosnoten. De grootste aantallen komen in de maat 50 en de markt neemt deze volumes heel goed op. Dikkere maten zijn moeilijk te krijgen en daar overtreft de vraag ruim het aanbod."

Dit resulteert in een prijsniveau voor maat 50 tussen de 12 en 12,50 euro en voor de dikkere maten tussen de 13,50 en 14,50 euro. "De vraag komt momenteel uit heel Europa, waarbij de komende maanden Italië en Spanje traditiegetrouw voor een toename in de vraag zullen zorgen. In het najaar komt de meeste vraag uit landen die ten oosten van ons liggen. “Nu wij niet meer via Nederland naar Rusland kunnen exporteren, versturen wij nu ook rechtstreeks, via klanten, van Ivoorkust naar Rusland", vertelt Hans.
Hij ziet een toenemende vraag naar kokosnoten. "Onze reguliere klanten bestellen het hele jaar door kokosnoten, maar in december vaak nog iets meer. Zo zijn er Duitse klanten met kerstacties", vertelt Hans. "Hoewel Kerst een grotere invloed heeft op de vraag dan Pasen, zien we tegenwoordig ook bij diverse supermarkten interesse voor acties. In het algemeen merken wij verdere stijging van de populariteit van kokosnoten door de verschillende kookprogramma's waarin kokosnoten worden aanbevolen."

Belangstelling? Neem even contact op met Joko Impex.

Hoe (on)werkzaam is magnesiumzout

Plotseling is er weer een nieuwe hype in de wondere wereld van de amateurs op het gebied van gezonde voeding en gezondheid. Zoals zo vaak weet men niet hoe snel men de website moet vullen met allerlei onzin om via de webshop maar weer wat geld te kunnen verdienen aan lichtgelovige mensen.

Wat is deze keer onontbeerlijk voor een gezond lichaam en een gezonde geest? Het is magnesiumzout (ofwel magnesiumchloride), een broertje van keukenzout (ofwel natriumchloride) en kaliumzout (ofwel kalium chloride).
Een tekort aan magnesium komt niet snel voor. Magnesium is een mineraal dat voorkomt in brood en graanproducten, groente, melk en melkproducten en vlees. Voldoende bronnen dus om geen tekort op te lopen.

Zoals bij zoveel van deze tijdelijke waanzin gaat men allerhande voordelen verzinnen. Het zou bijvoorbeeld helpen om de pH-waarde in de lichaam te reguleren. De normale pH-waarde van het bloed ligt tussen de 7,35 en 7,45 en ontregeling ontstaat alleen door een ontregelde diabetes mellitus, langdurig braken, hypoventilatie of hyperventilatie.

Toch zou magnesiumzout helpen tegen psoriasis en tegen ongerelateerde zaken als vermoeidheid, aderverkalking, hoge bloeddruk, kramp, depressie, reuma en zelfs ADHD. Zoals te verwachten bestaat er maar heel beperkt bewijs dat magnesium of magnesiumzout tegen deze klachten helpt.

Hoewel veel zogenaamde 'experts' menen dat magnesiumzout zo gezond is, mag het volgens hen toch alleen als badzout toegepast worden. Kennelijk geloven ze dat je huid dat magnesiumzout opneemt als een soort omgekeerd zweet. Zo werkt je huid echt niet.

Waarom mag je niet een theelepeltje innemen? Omdat het superbitter smaakt en het in de medische wereld alleen wordt voorgeschreven als laxeermiddel.

Bovendien is een overdosis magnesium al snel bereikt en is het behoorlijk gevaarlijk: het veroorzaakt verlamming van de spieren, het tast het hart aan en leidt uiteindelijk tot coma en dood[1].

[1] Topf, Murray: Hypomagnesemia and Hypermagnesemia in Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders - 2003

Becel met kokosolie en amandelolie

Het door kokosolie-adepten zo verfoeide Unilever (zie hier) heeft uiteindelijk toch naar de liefhebbers van kokosolie geluisterd. Vanaf nu ligt Becel met kokosolie en amandelolie in de schappen van de supermarkt.

Dat lijkt een overwinning voor al die mensen die geloven dat kokosolie zo verschrikkelijk gezond is en een nederlaag voor de grootste voedingsmiddelenfabrikant ter wereld, maar de werkelijkheid is weer eens anders.
Becel is Unilever's merk dat zo goed mogelijk let op de gezondheid van hun consumenten en dus kun je verwachten dat ook Becel met kokosolie en amandelolie aan die voorwaarde zal voldoen. Volgens de wetenschap is kokosolie namelijk zeer ongezond omdat het vrijwel geheel bestaat uit verzadigde vetten. Dat sommige mensen anders geloven maakt de werkelijkheid uiteraard niet anders.

Daarom hebben de laboranten van Unilever flink moeten sleutelen aan de receptuur om er een aanvaardbaar product van te maken. Nee, Becel met kokosolie en amandelolie bestaat niet voor het grootste deel uit kokosolie en amandelolie. Om er toch een gezond product van te maken bestaat Becel met kokosolie en amandelolie voor 70% uit plantaardige oliën, waarvan zonnebloemolie en lijnzaadolie de hoofdmoot vormen. Amandelolie (10%) is ook nog voldoende aanwezig, maar van kokosolie zit er maar een schamele 5% in. Bron.

Unilever houdt je gezondheid goed in het oog door kokosolie maar zeer beperkt te gebruiken in Becel met kokosolie en amandelolie. Ik had niet anders verwacht.

Rode Rijst

Sommige mensen hebben last van verhoogde cholesterolniveaus in het bloed. Dit kan erfelijk zijn of het gevolg zijn van een ongezonde levensstijl. Een te hoog cholesterolniveau kan leiden tot ophoping van plaques aan de binnenkant van bloedvaten waardoor uiteindelijk hart- en vaatziekten ontstaan. Dit lijkt dan vooral te gelden voor mensen die andere risicofactoren hebben zoals roken, overgewicht, diabetes of een hoge bloeddruk.
Om de cholesterolniveaus van personen die in de risicogroep vallen te verlagen, wordt deze mensen geadviseerd om er een gezonde levensstijl op na te houden (veel bewegen, niet roken en meer onverzadigde vetten en voedingsvezels eten). Daarnaast worden vaak statines voorgeschreven. Sommige statines wordt geproduceerd door fermentatie van schimmels, terwijl anderen synthetisch gemaakt worden.

Er wordt de laatste tijd door veel mensen beweerd dat rode rijst een gunstige werking heeft op het cholesterolniveau. Hierdoor wordt rode rijst door veel mensen gezien als een meer 'natuurlijke' vorm van cholesterolverlaging in het bloed.

Allereerst is het goed om onderscheid te maken tussen rijst met een velletje dat van nature rossig is en rijst die door een fermentatieproces met een schimmel rood is geworden. Beide worden namelijk rode rijst genoemd. Hier gaat het om de gefermenteerde rode rijst. Deze rode rijst wordt geproduceerd door rijst te laten fermenteren met een schimmel, de Monascus purpureus. De rode kleur is het gevolg van de aanmaak van anthocyanine, dezelfde kleur die rode kool of cranberry's ook hun prachtige kleur geeft.

De schimmel maakt Monacoline K aan tijdens de fermentatie. Deze stof wordt door de producenten van capsules ook keurig op de verpakking vermeld als werkzame stof. En hier komt de aap uit de mouw, want Monacoline K is identiek aan de stof Lovastatine die – zoals de naam al aangeeft - een statine is. Lovastatine wordt in Amerika zelfs verkocht door Merck onder de naam Mevacor!
Met andere woorden: mensen die geloven dat verhoogde cholesterolniveaus op een meer natuurlijke manier bestreden kunnen worden houden zichzelf en hun portemonnee voor de gek. Statines in rode rijst zijn vaak net zo natuurlijk als statines uit de apotheek, alleen worden die wél vergoed door je zorgverzekering.

In een Amerikaans onderzoek werden twaalf soorten rode rijstproducten tegen het licht gehouden[1]. Het bleek dat het gehalte aan Monacoline K behoorlijk kon variëren. Da's erg vervelend omdat je dan nooit zeker weet of je de dagelijkse dosis statines wel binnenkrijgt. Bovendien werd in vier van de onderzochte producten de stof citrinine gevonden is. Deze stof, een mycotoxine, kan ernstige nierschade opleveren.

[1] Gordon et al: Marked Variability of Monacolin Levels in Commercial Red Yeast Rice Products – Buyer Beware! in Journal of the American Medical Association – 2010

Hoe (on)werkzaam is Eye Movement Desensitization and Reprocessing?

Toen we nog niet zo lang geleden onze eigen geestelijke problemen, angsten en depressies moesten overwinnen, zuchtten we eens diep en gingen weer hard aan het werk. Na verloop van tijd bleek dat de tijd weliswaar niet alle wonden kon helen, maar het kon de pijn wel een stuk dragelijker maken.
Een nieuwe ster aan het firmament der onbewezen technieken is Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR). EMDR is een 'behandelvorm' waarbij je de herinnering aan een trauma vertelt en tegelijkertijd door je therapeut wordt afgeleid met afleidende stimulansen. Dit zijn meestal handbewegingen, maar kunnen ook geluiden zijn, die links en rechts worden gegeven. De basiscursus EMDR duurt slechts vier dagen en dan mag je patiënten met ernstige psychische problemen gaan 'behandelen'.

Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van EMDR, zo schrijft de Vereniging EMDR Nederland hier trots op haar website. Dat klopt, maar men vergeet er gemakshalve bij te vermelden dat het meeste onderzoek niet aan de spelregels van de wetenschap heeft voldaan.
Het Cochrane Instituut heeft alle wetenschappelijke onderzoeken over EMDR uit de database van PubMed verzameld en gekeken welke daarvan dubbel-blind, gerandomiseerd en placebo-gecontroleerd waren met voldoende deelnemers. Uiteindelijk bleek er maar één onderzoek te voldoen aan die voorwaarden en daarvan was de uitkomst dat het 'weinig bewijs' opleverde en dat EDMR daardoor slechts iets betere resultaten opleverde dan het staan op een wachtlijst (Only one trial evaluated EMDR and provided limited preliminary evidence favouring EMDR compared to waiting list)[1].

Met andere woorden: zonde van je geld en zonde van je tijd om je te laten behandelen door iemand die veelal maar vier dagen opleiding heeft gehad.

[1] Sin et al: Psychological interventions for post-traumatic stress disorder (PTSD) in people with severe mental illness in Cochrane Database of Systematic Reviews – 2017

Polyfenolen: teveel kan DNA beschadigen

Het nieuws waarvan je eigenlijk kon verwachten dat het zou komen: normale hoeveelheden polyfenolen zijn gezond, teveel is schadelijk[1].

'Een gunstig effect bij lage concentraties verandert in een nadelig effect bij hogere concentraties en deze tendens is duidelijk veel van de bekeken rapporten,' zeggen onderzoekers op basis van nieuw onderzoek.
Polyfenolen, waaronder flavonoïden en anthocyanen, zijn intussen een nieuwe rage aan het worden. Polyfenolen zijn een groep van chemische verbindingen, die voorkomen in planten. Belangrijke bronnen van polyfenol zijn druiven, bessen, cranberry, granaatappels, thee, bier, wijn, olijfolie en chocolade. Nee, in kokosolie zitten nauwelijks polyfenolen. Polyfenolen werken ontstekingsremmend en hebben een werking tegen (het ontstaan van) kanker. Ze beschermen de lichaamscellen tegen vrije radicalen en vertragen de verbranding in de cel. Ook verminderen ze de afzet van vetachtige stoffen in de bloedvaten en zorgen voor een daling van LDL-cholesterol, waardoor minder arteriosclerose zal optreden.

Je weet wat er vervolgens gebeurt: mensen die alles geloven wat de onnozele foodbloggers en minimaal opgeleide voedingscoaches op internet gooien, gaan enthousiast aan de slag met supergezonde voeding en extra supplementen. Dat blijkt achteraf een slecht idee te zijn.
Want, we hebben het al eerder gemeld, polyfenolen hebben een anti-oxiderende werking in de juiste hoeveelheden, maar als je teveel binnenkrijgt zal dit veranderen in een pro-oxiderende werking. In normaal Nederlands betekent dit dat het juist beschadigt wat je van plan was te beschermen. Het beschadigt dus DNA en is daarmee een factor bij het ontstaan van vele chronische ziekten.

[1] Azqueta, Collins: Polyphenols and DNA Damage: A Mixed Blessing in Nutrients – 2016

Kokoswater en Detox

Sommige mensen kun je werkelijk álles wijsmaken. Zo zou het drinken van kokoswater, volgens sommigen, een perfecte methode te zijn om je lichaam of je lever te ontgiften. Zie bijvoorbeeld hier of hier. De adepten noemen dat 'detox', maar het is natuurlijk precies hetzelfde.

Eerst even een fabel wegwerken: ontgiften, detox of ontslakken bestaat niet. Daarvoor heeft Moeder Natuur speciaal je lever voor in het leven geroepen. Dit orgaan is specifiek belast met het ontgiften van je lichaam, doet daarvoor 24 uur per dag zijn best en heeft daar geen enkele hulp van drankjes nodig.
Hoewel 'gelovigen' het niet van me zullen aannemen is de wetenschap het geheel met me eens[1]. Onderzoekers komen tot de onweerlegbare conclusie dat 'to the best of our knowledge, no randomised controlled trials have been conducted to assess the effectiveness of commercial detox diets in humans'.

Natuurlijk zijn er wat kruiden, waaronder koriander, die de werking van de lever ondersteunen, maar dat is heel iets anders dan ontgiften[2].

Al eerder schreef ik hier dat wetenschappers geen meetbaar verschil konden ontdekken tussen het drinken van sportdrank, kokoswater en leidingwater. Een recent onderzoek toont zelfs onverwacht aan dat het drinken van melk de állerbeste keus is om je na het sporten snel weer okidokie te voelen[3].

Het drinken van duur kokoswater zou dus een perfecte manier zijn om een niet bestaand probleem op te lossen. Vindt jij het ook niet bijzonder verdacht dat vrijwel alle sites die deze onzin verkopen ook kokoswater in hun webshop verkopen. Dat riekt naar oplichting.

[1] Klein et al: Detox diets for toxin elimination and weight management: a critical review of the evidence in Journal of Human Nutrition and Dietetic – 2015
[2] Moustafa et al: Effect of coriander on thioacetamide-induced hepatotoxicity in rats in Toxicology and Industrial Health – 2015
[3] Seery et al: A metered intake of milk following exercise and thermal dehydration restores whole-body net fluid balance better than a carbohydrate-electrolyte solution or water in healthy young men in British Journal of Nutrition – 2016

Allesvrezers

[Gastcolumn]

Het brood is te zout, de hagelslag te zoet en van de knakworsten krijg je kanker. Zo lust ik er nog wel eentje.
Mijn spreekkamer zit vol met worried well: hoogopgeleide allesvrezers die niets mankeren, maar bang zijn voor alle voedsel omdat je er kanker, hoge bloeddruk, hersen- en hartinfarcten van krijgen kan.

Na ieder rapport van de RIVM weer meer bezorgde nietsmankeerders lijdend aan het lijden dat ze vrezen. Een jaartje geen rapporten van gezondheidsorganisatie als de RIVM zou de volksgezondheid goed doen.

Door: Pieter Barnhoorn, huisarts, Leiden

Yogi Tea

Mensen, die houden van de natuur en altijd maar bezig zijn met gezonde voeding, schijnen ook veel van Yogi Tea te houden. Is die fascinatie voor een merk terecht?

Yogi Tea is ooit opgericht door Yogi Bhanjan, een Indiase spirituele leraar die al in 1969 het geloof van de Sikhs naar de Verenigde Staten overbracht (al vonden de échte Sikhs dat hij maar een zelfverzonnen yogi was). Na iedere les serveerde hij pittige thee aan zijn leerlingen. Ze noemden dat Yogi tea. Die thee was maar een lukrake mix van zogenaamde ayurvedische kruiden, waaronder kardemom, kaneel, kruidnagel, gember en zwarte peper.
Het duurde niet lang voordat Yogi Bhanjan de commerciële mogelijkheden van zijn zelfverzonnen product inzag en de East West Tea Company was geboren. Natuurlijk liep na het overlijden van Yogi Bhanjan in 2004 uiteindelijk allemaal spaak en moest het bedrijf zich in 2010 bankroet laten verklaren. Het management had namelijk een ingewikkelde constructie bedacht met als resultaat dat ze dochteronderneming Golden Temple Foods zelf konden kopen voor slechts $100 per persoon. Daarna werd het bedrijf snel van de hand gedaan voor $73 miljoen. Ze verdienden daardoor uiteraard miljoenen dollars[1].

De faillissementsrechter verklaarde tijdens het proces dat de leidinggevenden van het bedrijf hun verantwoordelijkheid schonden om de activa van de Sikh-gemeenschap te beschermen. Met andere woorden: ze verrijkten zichzelf over de rug van hun geloofsgenoten. Intussen is het bedrijf, East West Tea, in handen van de religieuze gemeenschap van de Sikh Dharma en heeft een geschatte jaarlijkse omzet van meer dan $3,7 miljard.

Toch een interessant idee dat je gelooft 'goede' thee te drinken, terwijl je dus eigenlijk jarenlang op geld beluste mensen hebt gesponsord. Koop je thee dus maar gewoon bij je reguliere supermarkt. Da's een stuk goedkoper en je weet dat er niet mee is gerotzooid.

[1] Washington Times: Parent firm of Yogi Tea plans expansion - 11 juli 2015. Zie hier.

Hoe (on)werkzaam is mindfulness?

Zelf sta ik altijd weer verbaasd hoe eenvoudig de menselijke geest te beïnvloeden is door onbewezen technieken. Dat die wetenschappelijk onbewezen technieken schijnbaar toch bij enkelen een positief effect lijken te hebben heeft niets te maken met de werkzaamheid van de techniek, maar door het zogenaamde placebo-effect. Want jawel, het placebo-effect is wel degelijk een bewezen wetenschappelijk feit. Het placebo-effect is het gevolg van iemand's verwachtingen.

Op dat bekende en ongrijpbare placebo-effect zijn natuurlijk allerlei kwakzalvers gedoken. Ze noemen zich vrijwel allemaal 'therapeut' want dat is een onbeschermde titel. Iedereen mag zich dus therapeut noemen. Bij dat wat zweverige 'vakgebied' hoort uiteraard ook een eigen verzonnen jargon. Zinnetjes als 'in je eigen kracht staan' horen bij ieder weldenkend mens al  tot wantrouwen te leiden, want wat betekent zo'n zin eigenlijk? Het lijkt alsof iemand gewoon wat willekeurige woorden op een rijtje heeft gezet en er een magische betekenis aan heeft gegeven. 'In je kracht staan' betekent niets.
Mindfulness is ook al zo'n techniek. Sommigen hebben hun eigen goeroe bij de hand om hun activiteiten enige legitimiteit te geven. Dan krijg je zinnetjes als 'x is zich gaan verdiepen in het werk van Jon Kabat-Zinn'. Het betekent vaak dat de betreffende therapeut ooit een boek van die beste man (een van oorsprong moleculair bioloog) doorgebladerd heeft. Meer niet.

Hoe die therapeuten hun vakgebied beschrijven is in de meeste gevallen ook al interessant: Mindfulness is aandacht geven, doelbewust, op het moment zelf, niet oordelend aan dingen zoals ze zijn. U ziet: ook hier zijn maar wat woorden lukraak op een rijtje gezet, want als mindfulness aandacht geven is, dan is het omgekeerde ook waar. Je hebt problemen, je gaat met je beste vriend of vriendin een wijntje drinken en praat samen over je problemen. Samen doe je dus aan mindfulness.

Geen wonder dat de meeste zorgverzekeringen mindfulness niet (meer) willen vergoeden. De Vereniging tegen de Kwakzalverij noemt mindfulness schamper een anagram van Mindless. Fun.

Rode Palmolie: Nu bewezen ongezond

Lichtgelovige mensen lopen tegenwoordig veel te lichthartig achter allerlei ongefundeerde gezondheidsclaims van goeroes aan. Het doet mij soms denken aan de Rattenvanger van Hamelen: iemand verzint een verhaal, gooit het op internet en volksstammen geloven dat het waar is. Al eerder heb ik hier gemeld dat rode palmolie lang niet zo gezond blijkt te zijn dan ons voortdurend wordt voorgespiegeld.

Niet alleen zit rode palmolie boordevol verzadigde vetzuren, maar – zo blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek – wordt bij de productie en verhitting de kankerverwekkende stof 3-MCPD aangemaakt. Van 3-MCPD is bekend dat het nierschade kan veroorzaken en dan speciaal bij jonge kinderen[1].
En juist jonge kinderen krijgen te veel van deze stof binnen door de consumptie van margarine, sauzen en bakkerswaren. Het RIVM heeft voor het eerst gekeken naar de hoeveelheid die mensen van deze stof binnenkrijgen, afgezet tegen de gestelde gezondheidslimiet[2]. Het instituut wijst er wel op dat er nog geen harde conclusies getrokken kunnen worden vanwege de beperkt beschikbare gegevens. Volgens de onderzoekers krijgt gemiddeld 18 procent van de jonge kinderen van twee tot en met zes jaar te veel van de giftige stof binnen. Bij zevenjarigen is dit zelfs meer dan een derde (35 procent). Daarna daalt de inname gestaag. Vanaf zeventien jaar werd bij minder dan 5 procent van de bevolking de limiet overschreden.

In tegenstelling tot de aanmaak van 3-MCPD bij verhitting van palmolie, neemt bij verhitting van olijfolie de waarde van 3-MCPD juist af (... heating of olive oil resulted in a decrease in bound 3-MCPD levels)[3]. Dat betekent uiteraard dat de consumptie van olijfolie veel gezonder is dan die palmolie.

Volgens mij staan we voor de keus: geloven we de verzinsels van de goeroes of geloven we in de objectieve wetenschap?

[1] Breauning et al: Analysis of 3-MCPD- and 3-MCPD dipalmitate-induced proteomic changes in rat liver in Food and Chemical Toxicology - 2015
[2] Boon et al: Preliminary assessment of dietary exposure to 3-MCPD in the Netherlands 
[3]  Zelinková et al: Fatty acid esters of 3-chloropropane-1,2-diol in edible oils in Food Additives and Contaminants - 2006

'Sociale media vertroebelen objectieve kijk op voedsel'

De sociale media hebben grote invloed op de wijze waarop consumenten aankijken tegen de gezondheidseffecten en de veiligheid van ons voedsel. De goede zijde van de medaille is dat consumenten mondiger worden. Ze gaan zelf op zoek naar hun eigen waarheid over eten en drinken en denken actief mee over wat goed, minder goed of slecht is. De keerzijde is dat er daardoor speelruimte ontstaat waarin iedereen die 'denkt wat te weten over voeding, gezondheid en voedselveiligheid' een professioneel getinte mening kan uiten in blogs en groepsdiscussies. De slechte toegankelijkheid van begrijpelijke informatie vanuit de voedingswetenschap is hier mede debet aan. Met deze boodschap nam dr. Fred Brouns op 11 december 2015 afscheid als hoogleraar Health Food Innovation aan de Universiteit Maastricht met een afscheidsrede en het symposium 'Gif op mijn bord'.

Vaak blijken de meningen van de mondige consumenten gebaseerd te zijn op beperkte kennis en foute interpretaties van brede wetenschappelijke consensus; zij kunnen goede en slechte wetenschap niet scheiden. Menig consument heeft daarom het gevoel dat datgene wat op ons bord belandt in toenemende mate ongezonder en onveiliger is. Debet hieraan is ook de slechte toegankelijkheid van het brede publiek tot gemakkelijk begrijpelijke informatie. Academici en wetenschappers besteden hier nauwelijks tijd aan en universiteiten zijn in dit opzicht te weinig zichtbaar voor het publiek. Dit komt onder andere omdat wetenschappers aangespoord worden om vooral te publiceren in hoogstaande wetenschappelijke tijdschriften en daarop ook afgerekend worden. Die cultuur moet veranderen, vindt Brouns.

De hoogleraar ging in zijn afscheidsrede in op een aantal voorbeelden 'die de wereld van de consumenten op zijn kop zetten’. Een van die voorbeelden is aspartaam, een van de meest veilige en potentieel succesvolle zoetstoffen, die is geflopt door wantrouwen bij consumenten. "Consumenten maken zich vooral zorgen over relatief kleine zaken die heel groot in de media belicht worden zoals vlees dat ineens kankerverwekkend is en E-nummers die giftig zijn", zegt Brouns: "De richting die sommige hypes in de sociale media nemen kunnen van directe invloed zijn op onze volksgezondheid. Dat vraagt om een tegengeluid. Ik maak me bijvoorbeeld veel meer zorgen om de toenemende voedselfraude en over micro-plastics die onze oceanen vervuilen en ook al in ons eten zitten. Of, op de impact van klimaatveranderingen op de voedselketen."

"Wat ook niet meehelpt, is dat er grof geld valt te verdienen met voeding," zegt zijn collega Kok, "Ik wil niet iedereen die over voeding schrijft over één kam scheren, maar door slimme marketing liggen er nu boeken in de winkel met gemene kreten als 'Broodbuik' en 'Melk de witte sloper'. Dit soort boeken heeft een duidelijke boodschap, zonder twijfels: tarwe maakt dik en is ongezond, melk drinken is gevaarlijk en onnodig. De auteurs claimen de waarheid in pacht te hebben en schromen niet die geweld aan te doen. Ze maken selectief gebruik van studies en strooien zand in de ogen van de consument."

Brouns: "Veel boeken staan voor een groot deel vol met onzin. Kris Verburgh, schrijver van 'De voedselzandloper', studeerde geneeskunde. In het oog van de consument is elke arts een voedingsexpert, het gaat immers over gezondheid. Maar in de opleiding medicijnen wordt in zes jaar tijd slechts drie dagen aandacht besteed aan voeding. Als arts weet je niet eens precies hoe iets als fructose verteerd wordt in het menselijk lichaam."

Kok: "Maar ja, we zijn tegenwoordig allemaal ervaringsdeskundige. Elke hype, denk aan het drinken van tarwegras, bakken in kokosolie en stoppen met gluten, kun je verdedigen met 'bij mij helpt het'. Met zo'n gevoel kan je niks beginnen in de wetenschap. Wij willen het effect van een voedingsstof of -middel fysiologisch kunnen onderbouwen. Tarwegras is nooit onderzocht. Kokosolie wel. Het is een van de slechtste plantaardige oliën die je kunt eten, erg verzadigd."

Kokosazijn

Alles wat tegenwoordig met de kokosnoot of met kokosolie te maken heeft wordt bijna automatisch tot gezond voedingsmiddel gebombardeerd. Veel te vaak wordt daarbij voorbij gegaan aan de wetenschap, maar gelooft men blindelings wat de reclame, zogenaamde gezondheidswebsites of iemand als Dr. Oz zegt. Ook van kokosazijn wordt hier en daar ook al gemeld dat het gezonder zou zijn als gewone azijn.

Kokosazijn is een belangrijk ingrediënt in de Filipijnse keuken en daar wordt het gebruikt zoals men elders iedere ander azijnvariant ook gebruikt. Ook in enkele regionale Indiase en Sri Lankaanse keuken is kokosazijn een veel gebruikt ingrediënt. Het wordt daar dus niet als een speciale variant gezien, maar slechts een azijn die men grijpt als er een zuurtje aan een gerecht moet worden toegepast.
Kokosazijn of sukang, zoals hij op de Filipijnen heet, ontstaat door kokoswater een paar weken tot maanden in vaten te laten fermenteren met het ontstaan van alcohol als een noodzakelijke tussenstap. Daardoor ontstaat een ietwat troebele, wittige vloeistof. De herkenbare smaak van kokos is onderweg verloren gegaan en wat resteert is een wat scherpe, zurige azijnsoort met een neutrale danwel ietwat gistige smaak.

Hoe gezond is kokosazijn? Welnu, niemand heeft er ooit betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, waardoor een objectieve mening niet gegeven kan worden. Maar hoeveel wijnazijn of natuurazijn consumeert u dagelijks? Niet zo bijster veel, zo neem ik aan. Het grote voordeel van wijnazijn of natuurazijn is dat u zeker weet dat die azijnvarianten via een gecontroleerd productieproces zijn ontstaan. Dan zitten er zeker geen ziekmakende reststoffen meer in.

Meer informatie over natuurazijn is hier te vinden.

Kokosolie en Sodium Laureth Sulfate

Kijk eens wat bewuster naar de ingrediëntenlijst van je dagelijkse shampoo en je zult vast en zeker ontdekken dat, na water (Aqua), de meest belangrijke stof Sodium Laureth Sulfate zal zijn. Deze stof wordt toegepast als reinigingsmiddel en schuimvormer in diverse reinigende producten, waaronder dus je shampoo, maar eigenlijk alles wat een beetje hoort te schuimen. Denk dus ook aan je tandpasta.
Geen enkel probleem zul je opmerken, want fabrikanten zullen toch geen gevaarlijke stoffen in hun producten stoppen. Die visie is niet helemaal juist, want Sodium Laureth Sulfate staat bekend als een irritant. Natuurlijk heeft de mate van huidirritatie te maken met de duur van het contact en de concentratie van de stof, maar bij proeven op dieren (sorry) en mensen werd regelmatig oog- en huidirritatie waargenomen[1].

Hoe wordt deze irriterende stof geproduceerd, zo zul je je vervolgens nieuwsgierig afvragen. Vroeger werd Sodium Laureth Sulfate gefabriceerd uit laurinezuur, het onder adepten van kokosolie zo gezond geachte onverzadigde vetzuur.

Het probleem was echter dat kokosolie niet alleen bestaat uit laurinezuur (49%), maar ook is 'vervuild' met andere vetzuren, zoals caprinezuur (6-7%), myrystinezuur (17.5%), palmitinezuur (9.0%), stearinezuur (3.0%), oliezuur (5.0%) en linolzuur (1.8%).

Daarom hebben chemici geprobeerd diezelfde stof te produceren via een andere chemische route. De eerste stap is ethoxylatie van dodecyl alcohol. Daaruit ontstaat ethoxylaat en dat wordt omgezet naar een halfether van zwavelzuur. Dat wordt op zijn beurt weer geneutraliseerd via een omzetting naar de natriumzout.

Uiteindelijk is er geen merkbaar of chemisch verschil tussen Sodium Laureth Sulfate uit kokosolie en Sodium Laureth Sulfate uit een reageerbuis.

Vooral in de Verenigde Staten zijn consumenten in actie gekomen om Sodium Laureth Sulfate uit hun shampoo te weren. Enkele fabrikanten hebben gehoor gegeven aan deze klachten en Sodium Laureth Sulfate vervangen. Het eindresultaat is weliswaar ietsjes duurder, maar wel veiliger voor je huid en je ogen. Gelooft men.

[1] Robinson et al: Final report of the amended safety assessment of sodium laureth sulfate and related salts of sulfated ethoxylated alcohols in International Journal of Toxicology - 2011

[Recept] Kokos-Limoenijsjes

Ingrediënten
100 ml Inproba Romige Kokosmelk
50 gram suiker
sap van ½ limoen
extra benodigd: maatbeker, ijslolly-vormen (ca. 75 ml per stuk)
Bereidingswijze
- Doe de kokosmelk, suiker en limoen in een maatbeker.
- Vul dit aan met koud water tot 3 dl inhoud.
- Roer goed tot de suiker is opgelost.
- Schenk het mengsel in de vormpjes en sluit ze af.
- Roer de ijsjes na ca. 1 uur door met een roerstaafje, zodat de kokosmelk zich niet van het water afscheidt.
- Herhaal dit eventueel nog één of twee keer.
- Laat de ijslolly’s in ca. 4 uur bevriezen.

Gefermenteerde levertraan

Je moet er in geloven, maar gefermenteerde levertraan is bij ietwat getroebleerde geesten veel beter dan 'gewone' levertraan. Mensen die menen dat gefermenteerde levertraan een onmisbaar supplement is zijn bijvoorbeeld te vinden bij Weston A. Price gemeenschappen.

Het wordt in dat soort sektes aangeprezen als de traditionele methode om levertraan te produceren en zou een superieure bron van omega-3-vetzuren en in vetoplosbare vitamines A en D zijn. Tijd voor een objectief onderzoek.

Wanneer in de 19de eeuw vissers de levers aan land kwamen moest er snel gehandeld worden. Vissers stopten levers met andere ingewanden van kabeljauw in tonnen en lieten dat weken rotten. Bijna alle traanolie die ontstond tijdens het fermenteren was diepgeel tot bruinig van kleur. Het komt bovendrijven in de stinkende massa en wordt eraf geschept.
Deze antieke methode raakte tijdens de Industriële Revolutie in onbruik en men ontdekte veel betere manieren om de levertraan aan de vissenlevers te onttrekken. Deze levertraan is van een veel betere kwaliteit, is lichtgeel van kleur en vrijwel geurloos.

Maar wat er gebeurt tijdens het ongecontroleerde vergistingsproces lijken de 'gelovigen' niet goed te kunnen bevatten. In vrijwel alle gevallen zullen stoffen tijdens het ongecontroleerde rottingsproces uit elkaar vallen tot vaak nutteloze afbraakproducten, de zogenaamde vrije vetzuren ofwel Free Fatty Acids (FFAs). Zo ook de omega-3-vetzuren, die vervallen tot hoge waarden vrije vetzuren en dat betekent dat de olie extreem ranzig is. Bovendien is de levertraan verontreinigd met afvalstoffen van de rottende ingewanden. Het innemen van deze 'gefermenteerde levertraan' kan zelfs leiden tot maag- en darmproblemen en hartritmestoornissen.
Zeker op de forums van Weston Price worden tegengeluiden niet geduld en worden kritische vragen afgestraft met een sneer of verbanning. Geen wonder overigens omdat Weston Price zwaar door een producent van deze inferieure levertraan gesponsord wordt.
Het zal de objectieve lezer overigens niet verbazen dat er wereldwijd geen enkel wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar de mogelijke voordelen voor je gezondheid van gefermenteerde levertraan.

Update: In de Verenigde Staten zijn enkele bestuursleden van Weston Price wantrouwig geworden over de effecten op de gezondheid van de gefermenteerde levertraan. Het gevolg was dat ze direct uit dat bestuur geknikkerd werden. In Nederland zocht en vond de moderator een argument om Dr Kaayla Daniel, schrijfster van een ietwat kritisch rapport, verdacht te maken: hij trok de antisemitische kaart. Dr. Daniel waagde het namelijk om een aantal recepten voor het Joodse Nieuwjaar op haar Facebookpagina te plaatsen.

Ik heb de website en de moderator Mike voor antisemitisme gemeld bij het CIDI. Zal wel niet helpen, maar hij staat dan toch in hun database als antisemiet en juist dat soort mensen zou je moeten mijden als de pest.
Zou dát misschien de werkelijke reden zijn dat Weston Price het forum niet veel langer op enige afstand heeft gezet en het nu hier te vinden is?

Levertraan

Misschien dat grootouders het nog weten, maar in de periode na de Tweede Wereldoorlog moesten alle kinderen bij iedere warme maaltijd een ware marteling onderdaan. Ouders geloofden namelijk dat levertraan gezond was en dwongen hun kinderen daar iedere keer weer een eetlepel vol van door te slikken. Die levertraan smaakte gruwelijk, maar geen enkel excuus werd geaccepteerd om het een keertje over te slaan. Er zaten namelijk grote hoeveelheden vitamine A en D in die vuig smakende levertraan verborgen. Die vitamines waren zeer noodzakelijk om die bleke en vaak ondervoede naoorlogse kinderen wat gezonder te laten opgroeien. Echter, toen al besloten die kinderen dat ze hun eigen kinderen later nooit die afschuwelijk smakende lepel levertraan zouden opdringen.
De commercie sprong echter al snel op die uitgelezen kans in en ontwikkelde de nog steeds overbekende (en verkrijgbare) Halitran-capsules. Zodoende zijn de volgende generaties kinderen niet meer opgegroeid met pure levertraan, maar met levertraan in een veilig en smaakloos gelatineomhulsel. Plotseling was het innemen van een levertraanpil helemaal niet meer zo’n enorm groot probleem voor opgroeiende kinderen en de dagelijkse strijd tussen ouder en kind behoorde tot het verleden. Ondertussen is die levertraanpil wat in de vergetelheid geraakt. Tegenwoordig wordt dus ook niet of nauwelijks meer over die zo heilzame levertraan gesproken. Wel spreekt iedereen over de geweldig gezonde omega-3-olie die in prachtige capsules en drankjes wordt aangeleverd. Van levertraan tot omega-3-olie. Wat is het verschil en wat zijn de overeenkomsten?

Die pure levertraan stond ook bol van de omega-3-oliën en de ook daarin aanwezige vitamines A en D waren noodzakelijk voor een goede gezondheid. Toen daarna de bekende Halitran-capsules op de markt verschenen, werd er na verloop van tijd door de fabrikant gemakzuchtig wat aan de ingrediënten gesleuteld. De huidige ingrediëntenlijst van die Halitran-capsules levert een ietwat schokkende ontdekking op: de heilzame levertraan is totaal verdwenen! De bijsluiter van het product geeft een versluierde verklaring: “Vroeger werd Halitran (levertraan) gebruikt om zijn versterkende eigenschappen, die te danken waren aan de vitamines A en D in levertraan. Tegenwoordig zijn de goede eigenschappen van levertraan beschikbaar in Halitran AD capsules, een makkelijke en ‘smaakneutrale’ manier om in de behoeften van vitamine A en D te voorzien.” Let op: in die hele zin, waarin men goede sier maakt met vroeger, vermeldt men nergens dat de feiten over wat erin zit, vandaag de dag heel anders zijn!
Vervolgens lezen we in de lijst van ingrediënten van Halitran dat het product bestaat uit vitamine A, vitamine D3, zonnebloemolie, gelatine, glycerine, conserveermiddel (E218), ethylvanilline. Met andere woorden: het lijkt erop dat de levertraanolie geruisloos door de fabrikant Bayer is vervangen door de meer neutraal smakende en veel goedkopere zonnebloemolie. Aan die zonnebloemolie is vervolgens kunstmatig 800 µg vitamine A en 5 µg vitamine D3 toegevoegd. Weliswaar zijn die waarden precies de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH) voor deze vitamines, maar een natuurproduct met echte levertraan is toch iets heel anders.

Er zijn tegenwoordig nog maar weinig mensen, die weten dat die ouderwetse levertraan precies hetzelfde product is als die hypermoderne omega-3 vetzuur.

Verzadigd vet vs. Meervoudig onverzadigd vet

Stel je doet een wetenschappelijk onderzoek waarbij deelnemers slechts 5% van de geconsumeerde calorieën omruilen, zou dat enig effect hebben? In dat betreffende onderzoek dienden de deelnemers voedingsmiddelen met veel verzadigde vetten (boter, reuzel, vet uit rood vlees) te vervangen door voedingsmiddelen die rijk zijn aan linolzuur, het belangrijkste meervoudig onverzadigd vetzuur dat wordt aangetroffen in plantaardige oliën als olijfolie, noten en zaden[1].

Het resultaat van deze kleine aanpassing van het dieet betekende al een verlaging van het risico op het krijgen van hart- en vaartziekten met 9%, terwijl het risico op een dodelijk afloop met 13% verminderde. Het bleek zelfs dat, hoe meer linolzuur je in je dagelijkse eetpatroon weet op te nemen, hoe lager het risico zal worden.
'Er bestaat veel verwarring en er verschijnen veel sensationele krantenkoppen over de rol van verschillende soorten vet bij hart- en vaatziekten,' zei Frank Hu, professor of nutrition and epidemiology aan de Amerikaanse Harvard School of Public Health. 'Onderzoeken hebben aangetoond dat het vervangen van verzadigd vet door meervoudig onverzadigd vet de waarden van totaal en LDL- cholesterol verlaagt. Onze meta-analyse geeft duidelijk bewijs van de voordelen van het consumeren van meervoudig onverzadigde vetzuren.'

Deze meta-analyse maakte gebruik van de gegevens van 13 wetenschappelijke onderzoeken met in totaal 310,602 personen.

Nee, kokosolie is een plantaardige olie die boordevol verzadigde vetten zit en werd dus gerangschikt onder de te vermijden vetten.

Farvid et al: Dietary Linoleic Acid and Risk of Coronary Heart Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis of Prospective Cohort Studies in Circulation – 2014

Sporten, Kokoswater en Water

Het percentages zwaarlijvigheid (ofwel obesitas) is ook in Nederland scherp aan het stijgen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (2015) hebben meer dan 10 procent van alle mannen last van ernstig overgewicht en 14 procent van alle vrouwen. Zie hier.

Maar er is natuurlijk ook een tegenbeweging zichtbaar. Steeds meer mensen zijn, soms zelfs obsessief, bezig met het bereiken van een goede gezondheid. Er wordt hard gelopen, er wordt veel water gedronken, er wordt zo natuurlijk mogelijk gegeten.
Bij sporten hoor je water te drinken om het vochtverlies (zweet) aan te vullen. Maar, zoals zo vaak het geval is, slaan sommigen door in hun zoektocht naar gezondheid. Allereerst bestaat er een reëel gevaar voor je gezondheid wanneer je intensief sport en veel water drinkt omdat 'het zo hoort'. Je loopt dan kans op overhydratatie dat op zijn beurt weer kan leiden tot hyponatremie, wat een ernstig medisch probleem kan zijn. Je inspanningen zorgen dat je zout verliest door zweten en door het vele drinken spoel je ook nog eens extra zout je lichaam uit. Te weinig zout in je lichaam verstoort sommige vitale processen en dat merk je door misselijkheid, overgeven, hoofdpijn, geheugenverlies, verwarring, lethargie, vermoeidheid, verlies van eetlust, geïrriteerdheid, spierzwakte, spasmen, krampen, toevallen, verminderd bewustzijn en coma[1].

Gelukkig is er tegenwoordig kokoswater dat, als je alle verhalen op internet mag geloven, veel beter is dan gewoon water. Tijd voor een onderzoek.
In een onderzoek werd het effect van het drinken van kokoswater vergeleken met een sportdrank en leidingwater bij testpersonen die in de hitte oefeningen deden. Na die oefeningen dronken de deelnemers 120% van hun vochtverlies. Er bleek geen significant verschil te zijn tussen de effecten van kokoswater, sportdrank of leidingwater[2].
Een tweede onderzoek keek of er verschil optrad tussen het drinken van leidingwater, sportdrank, kokoswater en met natrium verrijkt kokoswater. En weer sportten de deelnemers zich in het zweet en dronken 120% van het vochtverlies. Deze keer bleek dat sportdranken en kokoswater het ietsjes beter deden als gewoon water[3].
Weer een ander onderzoek vergeleek ook kokoswater met sportdranken en gewoon water. Na het sporten bleek dat er geen verschillen tussen de drie groepen werden genoteerd[4].

Welke wijze lessen kunnen we uit deze onderzoeksresultaten trekken? Een verschil tussen kokoswater, sportdranken en gewoon water blijkt nauwelijks te bestaan. Vul dus liever een flesje met leidingwater dan een winkelwagen met dure flesjes sportdrank of kokoswater.

[1] Hew-Butler et al: Statement of the Third International Exercise-Associated Hyponatremia Consensus Development Conference, Carlsbad, California, 2015
[2] Saat et al: Rehydration after exercise with fresh young coconut water, carbohydrate-electrolyte beverage and plain water in Journal of Physiological Anthropology and Applied Human Science – 2002
[3] Ismail et al: Rehydration with sodium-enriched coconut water after exercise-induced dehydration in Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health – 2007
[4] Kalman et al: Comparison of coconut water and a carbohydrate-electrolyte sport drink on measures of hydration and physical performance in exercise-trained men in Journal of the International Society of Sports Nutrition – 2012